第五章 特征值和特征向量
第五章 特征值和特征向量
本章考点
矩阵的特征值和特征向量的概念、性质 相似矩阵的概念及性质 矩阵可相似对角化的充分必要条件及相似对角矩阵 实对称矩阵的特征值、特征向量及其相似对角矩阵
本章知识框图

学习笔记
知识梳理与例题
一、 特征值、特征向量
定义 设 A 是 n 阶矩阵,如果存在一个数 $ \lambda $ 及非零的 n 维列向量 $ \alpha $,使得
$$ A\alpha=\lambda\alpha $$
成立,则称 $ \lambda $ 是矩阵 A 的一个特征值,称非零向量 $ \alpha $ 是矩阵 A 属于特征值 $ \lambda $ 的一个特征向量.
由定义 $ A\alpha = \lambda\alpha, \alpha \neq 0 $,即 $ (\lambda E - A)\alpha = 0, \alpha \neq 0 $ 可知特征向量 $ \alpha $ 是齐次方程组 $ (\lambda E - A)x = 0 $ 的非零解.
定义 设 $ A = [a_{ij}] $ 为一个 n 阶矩阵,则行列式
$$ \mid\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\mid=\left|\begin{array}{c c c c}\lambda-a_{11}&-a_{12}&\cdots&-a_{1n}\\ -a_{21}&\lambda-a_{22}&\cdots&-a_{2n}\\ \vdots&\vdots&&\vdots\\ -a_{n1}&-a_{n2}&\cdots&\lambda-a_{m n}\end{array}\right| $$
称为矩阵 A 的特征多项式, $ \left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|=0 $ 称为 A 的特征方程.
求特征值,特征向量的方法:
(1)先利用 $ \left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|=0 $ 求矩阵 A 的特征值 $ \lambda_{i} $ (共 n 个). 再利用 $ (\lambda_{i}\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $ 求基础解系,即矩阵 A 属于特征值 $ \lambda_{i} $ 的线性无关的特征向量.
(2) 用定义 $ A\alpha = \lambda\alpha $ 推理分析.
定理 5.1 如果 $ \lambda_{1}, \lambda_{2}, \cdots, \lambda_{m} $ 是矩阵 A 的互不相同的特征值, $ \alpha_{1} $ $ \alpha_{2}, \cdots, \alpha_{m} $ 分别是与之对应的特征向量,则 $ \alpha_{1}, \alpha_{2}, \cdots, \alpha_{m} $ 线性无关.
定理 5.2 设 A 是 n 阶矩阵, $ \lambda_{1}, \lambda_{2}, \cdots, \lambda_{n} $ 是矩阵 A 的特征值,则
(1) $ \sum \lambda_i = \sum a_{ii} $.
(2) $ \left| A \right| = \prod \lambda_i $.
【注】如果 $ \alpha_{1}, \alpha_{2}, \cdots, \alpha_{t} $ 都是矩阵 A 属于特征值 $ \lambda $ 的特征向量,那么当 $ k_{1}\alpha_{1} + k_{2}\alpha_{2} + \cdots + k_{t}\alpha_{t} $ 非零时, $ k_{1}\alpha_{1} + k_{2}\alpha_{2} + \cdots + k_{t}\alpha_{t} $ 仍是矩阵 A 属于特征值 $ \lambda $ 的特征向量.
如 $ A\alpha = \lambda\alpha, \alpha \neq 0, \forall k \neq 0 $,有 $ k\alpha \neq 0 $,则
$$ \boldsymbol{A}(k\boldsymbol{\alpha})=k\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}=k(\lambda\boldsymbol{\alpha})=\lambda(k\boldsymbol{\alpha}). $$
即若 $ \alpha $是矩阵A对应于特征值 $ \lambda $的特征向量,那么 $ k\alpha(k\neq0 $时)仍是A对应于 $ \lambda $的特征向量.
类似地,如 $ A\alpha_{1}=\lambda\alpha_{1}, A\alpha_{2}=\lambda\alpha_{2} $ 且 $ \alpha_{1}\neq0, \alpha_{2}\neq0 $ ,那么 $ \forall k_{1}, k_{2} $,若 $ k_{1}\alpha_{1}+k_{2}\alpha_{2}\neq0 $ ,有
$$ \begin{aligned}\boldsymbol{A}(k_{1}\boldsymbol{\alpha}_{1}+k_{2}\boldsymbol{\alpha}_{2})&=\boldsymbol{A}(k_{1}\boldsymbol{\alpha}_{1})+\boldsymbol{A}(k_{2}\boldsymbol{\alpha}_{2})\\&=k_{1}\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}_{1}+k_{2}\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}_{2}\\&=k_{1}(\lambda\boldsymbol{\alpha}_{1})+k_{2}(\lambda\boldsymbol{\alpha}_{2})\\&=\lambda(k_{1}\boldsymbol{\alpha}_{1}+k_{2}\boldsymbol{\alpha}_{2}),\end{aligned} $$
即 $ k_{1}\alpha_{1}+k_{2}\alpha_{2} $ 仍是 A 对应于 $ \lambda $ 的特征向量.
例1 求矩阵 $ A = \begin{bmatrix} 17 & -2 & -2 \\ -2 & 14 & -4 \\ -2 & -4 & 14 \end{bmatrix} $ 的特征值与特征向量. 答案解析 →
答案见120页
例2 求 $ A = \begin{bmatrix} -1 & 1 & 0 \\ -4 & 3 & 0 \\ 1 & 0 & 2 \end{bmatrix} $ 的特征值和特征向量. 答案解析 →
答案见121页
例3 求 $ A = \begin{bmatrix} -2 & -1 & 2 \\ 0 & -1 & 4 \\ 1 & 0 & 1 \end{bmatrix} $ 的特征值和特征向量. 答案解析 →
答案见121页
例 4 求 A 的特征值 答案解析 →
$$ (1)\boldsymbol{A}=\begin{bmatrix}1&0&0\\ 2&3&0\\ 4&5&6\end{bmatrix}.\quad(2)\boldsymbol{A}=\begin{bmatrix}1&2&3\\ 2&4&6\\ 3&6&9\end{bmatrix}. $$
例 5 设 $ \lambda $ 是 n 阶矩阵 A 的特征值,证明 答案解析 →
(1) $ \lambda+k $ 是 $ A+kE $ 的特征值.
(2) $ \lambda^{m} $ 是 $ A^{m} $ 的特征值.
| 练习区域 |
| 答案见 123 页 |
例6 已知 A 是三阶矩阵,特征值是 -1,0,4,又知 $ A + B = 2E $,则矩阵 B 的特征值是 ___. 答案解析 →
| 练习区域 |
| 答案见123页 |
例7 设 A 是三阶矩阵,有特征值 1,-1,2。则下列矩阵中是可逆矩阵的是 答案解析 →
(A) $ A+E. $ (B)A-E. (C) $ A+2E. $ (D)A-2E.
| 练习区域 |
| 答案见 123 页 |
| 练习区域 |
| 答案见 123 页 |
例9 已知 $ \alpha=(1,1,-1)^{\mathrm{T}} $ 是矩阵 $ A=\begin{bmatrix}2&-1&2\\ 5&a&3\\ -1&b&-2\end{bmatrix} $ 的一个特征向量,则 a= ___,b= ___. 答案解析 →
| 练习区域 |
| 答案见 124 页 |
二、 相似矩阵
定义 设 A, B 都是 n 阶矩阵,若存在可逆矩阵 P,使得 $ P^{-1}AP = B $,则称 B 是 A 的相似矩阵,或 A 相似于 B,记成 $ A \sim B $.
若 $ A \sim \Lambda $,其中 $ \Lambda $ 是对角阵,则称 A 可相似对角化。 $ \Lambda $ 是 A 的相似标准形。
根据相似的定义,可知
性质(1) $ A \sim A $,反身性.
(2) 若 $ A \sim B \Rightarrow B \sim A $,对称性.
(3) 若 $ A \sim B, B \sim C \Rightarrow A \sim C $,传递性.
两个矩阵相似的必要条件
$ f\Rightarrow(1) $ 特征多项式相同,即 $ \left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|=\left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{B}\right| $
$ \Rightarrow $(2)A,B 有相同的特征值.
$ \Rightarrow (3) r(A) = r(B). $
A $ \sim $ B.
$$ \Rightarrow(4)\mid\boldsymbol{A}\mid=\mid\boldsymbol{B}\mid=\prod_{i=1}^{n}\lambda_{i}。 $$
$$ \{\begin{array}{c}(5)\sum_{i=1}^{n}a_{i i}=\sum_{i=1}^{n}b_{i i}=\sum_{i=1}^{n}\lambda_{i}.\end{array}. $$
由 $ A \sim B $ 可以联想到
(1)如 $ A \sim B $,则 $ A^{2} \sim B^{2} $,进而 $ A^{n} \sim B^{n} $
因 $ A \sim B $,有 $ P^{-1}AP = B $,于是
$$ \boldsymbol{B}^{2}=(\boldsymbol{P}^{-1}\boldsymbol{A}\boldsymbol{P})^{2}=(\boldsymbol{P}^{-1}\boldsymbol{A}\boldsymbol{P})(\boldsymbol{P}^{-1}\boldsymbol{A}\boldsymbol{P})=\boldsymbol{P}^{-1}\boldsymbol{A}^{2}\boldsymbol{P}, $$
所以 $ A^{2}\sim B^{2} $
(2) 如 $ A \sim B $,则 $ A + kE \sim B + kE $.
因 $ A \sim B $,有 $ P^{-1}AP = B $,那么
$$ \begin{array}{r}{\mathbf{P}^{-1}(\mathbf{A}+k\mathbf{E})\mathbf{P}=\mathbf{P}^{-1}\mathbf{A}\mathbf{P}+\mathbf{P}^{-1}(k\mathbf{E})\mathbf{P}=\mathbf{B}+k\mathbf{E},}\end{array} $$
所以 $ A + kE \sim B + kE $.
(3)如 $ A\sim B $且A可逆,则 $ A^{-1}\sim B^{-1} $
因 $ A \sim B $,有 $ \left| A \right| = \left| B \right| $。由 A 可逆知 $ \left| B \right| \neq 0 $,即 B 必可逆。
$$ \boldsymbol{B}^{-1}=(\boldsymbol{P}^{-1}\boldsymbol{A}\boldsymbol{P})^{-1}=\boldsymbol{P}^{-1}\boldsymbol{A}^{-1}(\boldsymbol{P}^{-1})^{-1}=\boldsymbol{P}^{-1}\boldsymbol{A}^{-1}\boldsymbol{P}, $$
所以 $ A^{-1}\sim B^{-1} $
定理5.3 n阶方阵A可对角化的充分必要条件是,A有n个线性无关的特征向量.
推论 若 n 阶矩阵 A 有 n 个不同的特征值 $ \lambda_{1}, \lambda_{2}, \cdots, \lambda_{n} $,则 A 可相似对角化,且
$$ \begin{aligned}&\boldsymbol{A}\sim\begin{bmatrix}\lambda_{1}&&&\\&\lambda_{2}&&\\&&\ddots&\\&&&\lambda_{n}\end{bmatrix}.\\ \end{aligned} $$
定理 5.4 n 阶矩阵 A 可相似对角化的充分必要条件是,A 的每个特征值中,线性无关的特征向量的个数恰好等于该特征值的重数,即
$ A \sim \Lambda \Leftrightarrow \lambda_{i} $ 是 A 的 $ n_{i} $ 重特征值,则 $ \lambda_{i} $ 有 $ n_{i} $ 个线性无关的特征向量
$ \Leftrightarrow r(\lambda_{i}\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})=n-n_{i},\lambda_{i} $ 为 $ n_{i} $ 重特征值.
“求可逆矩阵 P 使 $ P^{-1}AP = \Lambda $” 的解题步骤:
(1)求出矩阵 A(设为三阶)的特征值 $ \lambda_{1}, \lambda_{2}, \lambda_{3} $ (可以有重根).
(2) 求出线性无关的特征向量 $ \alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3} $
(3)构造可逆矩阵 $ \boldsymbol{P} = (\boldsymbol{\alpha}_{1}, \boldsymbol{\alpha}_{2}, \boldsymbol{\alpha}_{3}) $,则有
$$ \boldsymbol{P}^{-1}\boldsymbol{A}\boldsymbol{P}=\boldsymbol{\Lambda}=\begin{bmatrix}\lambda_{1}&&\\ &\lambda_{2}&\\ &&\lambda_{3}\end{bmatrix}. $$
注意:若 $ A\alpha_{1}=\lambda_{1}\alpha_{1},A\alpha_{2}=\lambda_{2}\alpha_{2},A\alpha_{3}=\lambda_{3}\alpha_{3} $且 $ \alpha_{1},\alpha_{2},\alpha_{3} $线性无关,则有
$$ \boldsymbol{A}(\boldsymbol{\alpha}_{1},\boldsymbol{\alpha}_{2},\boldsymbol{\alpha}_{3})=(\lambda_{1}\boldsymbol{\alpha}_{1},\lambda_{2}\boldsymbol{\alpha}_{2},\lambda_{3}\boldsymbol{\alpha}_{3})=(\boldsymbol{\alpha}_{1},\boldsymbol{\alpha}_{2},\boldsymbol{\alpha}_{3})\begin{bmatrix}\lambda_{1}&&\\ &\lambda_{2}&\\ &&\lambda_{3}\end{bmatrix}. $$
令 $ \boldsymbol{P} = (\boldsymbol{\alpha}_{1}, \boldsymbol{\alpha}_{2}, \boldsymbol{\alpha}_{3}) $,则 P 可逆,记 $ \Lambda = \begin{bmatrix} \lambda_{1} & & \\ & \lambda_{2} & \\ & & \lambda_{3} \end{bmatrix} $,即有 AP =
$ P\Lambda $,得 $ P^{-1}AP=\Lambda $
故若 A 有 n 个线性无关的特征向量,则 $ A \sim \Lambda $
反之,若 $ P^{-1}AP = \Lambda \Rightarrow AP = P\Lambda $,
$$ \begin{aligned}&\boldsymbol{A}(\boldsymbol{\alpha}_{1},\boldsymbol{\alpha}_{2},\boldsymbol{\alpha}_{3})=(\boldsymbol{\alpha}_{1},\boldsymbol{\alpha}_{2},\boldsymbol{\alpha}_{3})\begin{bmatrix}a_{1}&&\\ &a_{2}&\\ &&a_{3}\end{bmatrix}=(a_{1}\boldsymbol{\alpha}_{1},a_{2}\boldsymbol{\alpha}_{2},a_{3}\boldsymbol{\alpha}_{3})\\ &\Rightarrow\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}_{1}=a_{1}\boldsymbol{\alpha}_{1},\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}_{2}=a_{2}\boldsymbol{\alpha}_{2},\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}_{3}=a_{3}\boldsymbol{\alpha}_{3}.\\ \end{aligned} $$
因 $ \boldsymbol{P} = (\boldsymbol{\alpha}_{1}, \boldsymbol{\alpha}_{2}, \boldsymbol{\alpha}_{3}) $ 可逆 $ \Rightarrow \alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3} $ 线性无关,故 A 有 n 个线性无关的特征向量.
例10 已知 $ A \sim B $,若 $ A = \begin{bmatrix} -1 & 2 & 2 \\ 2 & -1 & 2 \\ 2 & 2 & -1 \end{bmatrix} $,则 $ \left| B + E \right| = $ ___. 答案解析 →

例11 已知矩阵A和B相似,若 $ B=\begin{bmatrix}1&2&3\\ 0&4&5\\ 0&0&6\end{bmatrix} $,则秩 $ r(A-E)= $ ___. 答案解析 →
| 练习区域 | |
| 答案见 124 页 |
例12 设 $ A = \alpha\beta^{T} $,其中 $ \alpha = (1,1,1)^{\mathrm{T}}, \beta = (1,3,a)^{\mathrm{T}}, B = \begin{bmatrix} 3 & 3 & 3 \\ 3 & b & 3 \\ 3 & 3 & 3 \end{bmatrix} $,且 $ A \sim B $,则 a = ___. 答案解析 →
| 练习区域 |
| 答案见 124 页 |
例13 (2023,数农) 若矩阵 $ \begin{bmatrix}2&4&-4\\a&-3&2\\0&0&b\end{bmatrix} $ 相似于 $ \begin{bmatrix}1&0&0\\0&2&0\\0&0&-2\end{bmatrix} $,则 答案解析 →
(A) $ a=1,b=2. $
(B)a=-1,b=-2.
(C)a=1,b=-2.
(D)a=-1,b=2.
| 练习区域 |
| 答案见 125 页 |
例14 判断下列矩阵能否相似对角化,如能相似对角化,则写出和其相似的对角矩阵. 答案解析 →
(1) $ \begin{bmatrix}1&3&5\\0&3&5\\0&0&5\end{bmatrix} $. (2) $ \begin{bmatrix}-1&0&2\\1&2&-1\\1&3&0\end{bmatrix} $.
| 练习区域 |
| 答案见 125 页 |
例15 证明矩阵 $ A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 \\ -1 & 3 & 0 \\ 1 & 1 & 2 \end{bmatrix} $ 不能相似对角化. 答案解析 →
例16(2024,数农)设矩阵 $ A=\begin{bmatrix}2&a&-1\\ a&2&b\\ -1&b&2\end{bmatrix} $有特征向量 $ \begin{bmatrix}1\\ 1\\ 1\end{bmatrix} $ 答案解析 →
(1) 求 a, b 的值.
(2) 求可逆矩阵 P,使得 $ P^{-1}AP $ 为对角矩阵.
| 练习区域 |
| 答案见 126 页 |
例17(2014,数农)已知 $ A=\begin{bmatrix}0&2&1\\ 0&1&0\\ 1&a&0\end{bmatrix} $ 相似于对角矩阵 $ \Lambda $. 答案解析 →
(1) 求 a.
(2) 求可逆矩阵 P 和 $ \Lambda $,使 $ P^{-1}AP = \Lambda $ 并验算.

答案见127页
三、 实对称矩阵
定理 5.5 实对称矩阵必可相似对角化.
定理 5.6 实对称矩阵的属于不同特征值对应的特征向量相互正交.
定理5.7 设 A 为 n 阶实对称矩阵,则必存在正交阵 Q,使得 $ Q^{-1}AQ = Q^{T}AQ = \Lambda $.
“实对称矩阵用正交矩阵相似对角化”的解题步骤:
(1)求出矩阵 A(设为三阶)的特征值 $ \lambda_{1}, \lambda_{2}, \lambda_{3} $
(2) 求出相应的特征向量 $ \alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3} $
(3)改造特征向量.
① 如果特征值不同,特征向量已正交,只需单位化,记为 $ \gamma_{1} $, $ \gamma_{2} $, $ \gamma_{3} $。
②如果特征值有重根,要先判断特征向量是否已正交.
若已正交则只需单位化;若不正交则要正交化处理并单位化,记为 $ \gamma_{1},\gamma_{2},\gamma_{3} $
(4)用上述特征向量 $ \gamma_{1},\gamma_{2},\gamma_{3} $ 构成正交矩阵 $ Q=(\gamma_{1},\gamma_{2},\gamma_{3}) $
即有 $ Q^{-1}AQ = Q^{T}AQ\begin{bmatrix}\lambda_{1}&&\\ &\lambda_{2}&\\ &&\lambda_{3}\end{bmatrix} $
【注】A 是实对称矩阵, $ A\alpha_{1}=\lambda_{1}\alpha_{1} $, $ A\alpha_{2}=\lambda_{2}\alpha_{2} $, $ \lambda_{1}\neq\lambda_{2} $
由 $ A\alpha_{1}=\lambda_{1}\alpha_{1}\Rightarrow\alpha_{1}^{T}A^{T}=\lambda_{1}\alpha_{1}^{T}\Rightarrow\alpha_{1}^{T}A=\lambda_{1}\alpha_{1}^{T} $,右乘 $ \alpha_{2} $,得
$$ \lambda_{1}\boldsymbol{\alpha}_{1}^{\mathrm{T}}\boldsymbol{\alpha}_{2}=\boldsymbol{\alpha}_{1}^{\mathrm{T}}\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}_{2}=\boldsymbol{\alpha}_{1}^{\mathrm{T}}(\lambda_{2}\boldsymbol{\alpha}_{2})=\lambda_{2}\boldsymbol{\alpha}_{1}^{\mathrm{T}}\boldsymbol{\alpha}_{2}, $$
$$ (\lambda_{1}-\lambda_{2})\boldsymbol{\alpha}_{1}^{\mathrm{T}}\boldsymbol{\alpha}_{2}=0, $$
因 $ \lambda_{1} \neq \lambda_{2} $,故必有 $ \alpha_{1}^{T} \alpha_{2} = 0 $。
即 $ \alpha_{1} $ 与 $ \alpha_{2} $ 正交.
例18 A是三阶实对称矩阵,特征值是1,2,3, $ \lambda_{1}=1 $和 $ \lambda_{2}=2 $的特征向量分别是 $ \boldsymbol{\alpha}_{1}=(-1,-1,1)^{\mathrm{T}} $和 $ \boldsymbol{\alpha}_{2}=(1,a,-1)^{\mathrm{T}} $,则 $ \lambda_{3}=3 $的特征向量为___。 答案解析 →
答案见128页
例19 已知A是三阶实对称矩阵,满足 $ A^{2}=A $,若 $ r(A-E)=2 $,则A的特征值为___。 答案解析 →
| 练习区域 |
| 答案见 128 页 |
例20 已知 $ A = \begin{bmatrix} 1 & a & -1 \\ a & 3 & 1 \\ -1 & 1 & 1 \end{bmatrix} $,如果 $ r(A) = 2 $. 答案解析 →
(1) 求 a.
(2)求正交矩阵Q和对角矩阵 $ \Lambda $,使 $ Q^{-1}AQ=\Lambda $
| 练习区域 |
| 答案见 129 页 |
例题解析
学习笔记
一、 特征值、特征向量
例 1 【解】由矩阵 A 的特征多项式 ← 原题
$$ \begin{aligned}\left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|&=\left|\begin{matrix}\lambda-17&2&2\\ 2&\lambda-14&4\\ 2&4&\lambda-14\end{matrix}\right|\\&=\left|\begin{matrix}\lambda-17&2&2\\ 2&\lambda-14&4\\ 0&18-\lambda&\lambda-18\end{matrix}\right|\\&=\left|\begin{matrix}\lambda-17&4&2\\ 2&\lambda-10&4\\ 0&0&\lambda-18\end{matrix}\right|\\&=(\lambda-18)(\lambda^{2}-27\lambda+162)=(\lambda-18)^{2}(\lambda-9),\end{aligned} $$
得到矩阵 A 的特征值是 $ \lambda_{1} = \lambda_{2} = 18, \lambda_{3} = 9 $.
当 $ \lambda_{1}=\lambda_{2}=18 $ 时,解方程 $ (18\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $,即
$$ \begin{bmatrix}1&2&2\\ 2&4&4\\ 2&4&4\end{bmatrix}\to\begin{bmatrix}1&2&2\\ 0&0&0\\ 0&0&0\end{bmatrix}, $$
得基础解系 $ \boldsymbol{\alpha}_{1}=(-2,1,0)^{\mathrm{T}},\boldsymbol{\alpha}_{2}=(-2,0,1)^{\mathrm{T}} $
因此属于特征值 $ \lambda_{1}=\lambda_{2}=18 $ 的特征向量是 $ k_{1}\alpha_{1}+k_{2}\alpha_{2}(k_{1},k_{2} $ 不全为 0).
当 $ \lambda_{3}=9 $时,由 $ (9\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $,即
$$ \begin{aligned}\begin{bmatrix}{{{-8}}}&{{{2}}}&{{{2}}} \\{{{2}}}&{{{-5}}}&{{{4}}} \\{{{2}}}&{{{4}}}&{{{-5}}}\end{bmatrix}&\rightarrow\begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{-5}}}&{{{4}}} \\{{{2}}}&{{{4}}}&{{{-5}}} \\{{{-8}}}&{{{2}}}&{{{2}}}\end{bmatrix}\rightarrow\begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{-5}}}&{{{4}}} \\{{{0}}}&{{{9}}}&{{{-9}}} \\{{{0}}}&{{{-18}}}&{{{18}}}\end{bmatrix}\\&\rightarrow\begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{-5}}}&{{{4}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{-1}}} \\{{{0}}}&{{{0}}}&{{{0}}}\end{bmatrix}\rightarrow\begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{0}}}&{{{-1}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{-1}}} \\{{{0}}}&{{{0}}}&{{{0}}}\end{bmatrix}\\&\rightarrow\begin{bmatrix}{{{1}}}&{{{0}}}&{{{-\frac{1}{2}}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{-1}}} \\{{{0}}}&{{{0}}}&{{{0}}}\end{bmatrix},\end{aligned} $$
得基础解系 $ \alpha_{3}=(1,2,2)^{\mathrm{T}} $
因此属于特征值 $ \lambda_{3}=9 $ 的特征向量是 $ k_{3}\alpha_{3}(k_{3}\neq0) $
例 2 【解】由特征多项式 ← 严选题题目 ← 原题
$$ \begin{aligned}\left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|&=\left|\begin{matrix}{{{\lambda+1}}}&{{{-1}}}&{{{0}}} \\{{{4}}}&{{{\lambda-3}}}&{{{0}}} \\{{{-1}}}&{{{0}}}&{{{\lambda-2}}}\end{matrix}\right|=(\lambda-2)\left|\begin{matrix}{{{\lambda+1}}}&{{{-1}}} \\{{{4}}}&{{{\lambda-3}}}\end{matrix}\right|\\&=(\lambda-2)(\lambda^{2}-2\lambda+1),\end{aligned} $$
得到矩阵 A 的特征值 $ \lambda_{1} = \lambda_{2} = 1, \lambda_{3} = 2 $.
当 $ \lambda_{1} = \lambda_{2} = 1 $ 时,解方程 $ (E - A)x = 0 $
$$ \begin{bmatrix}2&-1&0\\ 4&-2&0\\ -1&0&-1\end{bmatrix}\rightarrow\begin{bmatrix}1&0&1\\ 0&1&2\\ 0&0&0\end{bmatrix}, $$
得基础解系 $ \boldsymbol{\alpha}_{1}=(-1,-2,1)^{\mathrm{T}} $. 所以特征值 $ \lambda_{1}=\lambda_{2}=1 $ 的特征向量为 $ k_{1}\alpha_{1}(k_{1}\neq0) $.
当 $ \lambda_{3}=2 $ 时,解方程 $ (2\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $
$$ \begin{bmatrix}3&-1&0\\ 4&-1&0\\ -1&0&0\end{bmatrix}\rightarrow\begin{bmatrix}1&0&0\\ 0&1&0\\ 0&0&0\end{bmatrix}, $$
得基础解系 $ \boldsymbol{\alpha}_{2}=(0,0,1)^{\mathrm{T}} $. 所以特征值 $ \lambda_{3}=2 $ 的特征向量为 $ k_{2}\alpha_{2}(k_{2}\neq0) $.
【注】通过例1和例2大家应当注意到,当特征值是二重根时,有可能只有一个线性无关的特征向量,也可能有两个线性无关的特征向量,这一点在后面相似对角化问题上是重要的.
例 3 【解】由特征多项式 ← 严选题题目 ← 原题
$$ \begin{aligned}\left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|&=\left|\begin{matrix}{{{\lambda+2}}}&{{{1}}}&{{{-2}}} \\{{{0}}}&{{{\lambda+1}}}&{{{-4}}} \\{{{-1}}}&{{{0}}}&{{{\lambda-1}}}\end{matrix}\right|=\left|\begin{matrix}{{{\lambda+2}}}&{{{1}}}&{{{0}}} \\{{{0}}}&{{{\lambda+1}}}&{{{2\lambda-2}}} \\{{{-1}}}&{{{0}}}&{{{\lambda-1}}}\end{matrix}\right|\\&=\left|\begin{matrix}{{{\lambda+2}}}&{{{1}}}&{{{0}}} \\{{{2}}}&{{{\lambda+1}}}&{{{0}}} \\{{{-1}}}&{{{0}}}&{{{\lambda-1}}}\end{matrix}\right|=(\lambda-1)(\lambda^{2}+3\lambda),\end{aligned} $$
得矩阵 A 的特征值: $ \lambda_{1}=1,\lambda_{2}=0,\lambda_{3}=-3 $
对 $ \lambda_{1}=1 $ ,由 $ (\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $
$$ \boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}=\begin{bmatrix}3&1&-2\\ 0&2&-4\\ -1&0&0\end{bmatrix}\rightarrow\begin{bmatrix}1&0&0\\ 0&1&-2\\ 0&0&0\end{bmatrix}, $$
得基础解系 $ \boldsymbol{\alpha}_{1}=(0,2,1)^{\mathrm{T}} $
$ \lambda_{1}=1 $ 的所有特征向量: $ k_{1}\alpha_{1}=k_{1}(0,2,1)^{\mathrm{T}},k_{1}\neq0 $
$ \lambda_{2}=0 $,由 $ (0\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $
$$ 0\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}=\begin{bmatrix}2&1&-2\\ 0&1&-4\\ -1&0&-1\end{bmatrix}\rightarrow\begin{bmatrix}1&0&1\\ 0&1&-4\\ 0&0&0\end{bmatrix}, $$
得基础解系 $ \alpha_{2}=(-1,4,1)^{\mathrm{T}} $
$ \lambda_{2}=0 $ 的所有特征向量: $ k_{2}\alpha_{2}=k_{2}(-1,4,1)^{\mathrm{T}},k_{2}\neq0 $
对 $ \lambda_{3} = -3 $,由 $ (-3E - A)x = 0 $,
$$ -3\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}=\begin{bmatrix}-1&1&-2\\ 0&-2&-4\\ -1&0&-4\end{bmatrix}\rightarrow\begin{bmatrix}1&0&4\\ 0&1&2\\ 0&0&0\end{bmatrix}, $$
得基础解系 $ \alpha_{3}=(-4,-2,1)^{\mathrm{T}} $
$ \lambda_{3}=-3 $ 的所有特征向量: $ k_{3}\alpha_{3}=k_{3}(-4,-2,1)^{\mathrm{T}},k_{3}\neq0 $
例4 【解】由特征多项式 ← 严选题题目 ← 原题
(1)
$$ \left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|=\left|\begin{matrix}{{{\lambda-1}}}&{{{0}}}&{{{0}}} \\{{{-2}}}&{{{\lambda-3}}}&{{{0}}} \\{{{-4}}}&{{{-5}}}&{{{\lambda-6}}}\end{matrix}\right|=(\lambda-1)(\lambda-3)(\lambda-6), $$
得矩阵A的特征值为:1,3,6.
【注】上(下)三角矩阵的特征值就是主对角线元素 $ a_{11}, a_{22}, \cdots, a_{m} $
(2)
$$ \begin{aligned}\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\mid&=\left|\begin{matrix}\lambda-1&-2&-3\\-2&\lambda-4&-6\\-3&-6&\lambda-9\end{matrix}\right|=\left|\begin{matrix}\lambda-1&-2&-3\\-2&\lambda-4&-6\\-3\lambda&0&\lambda\end{matrix}\right|\\&=\left|\begin{matrix}\lambda-10&-2&-3\\-20&\lambda-4&-6\\0&0&\lambda\end{matrix}\right|=\lambda\left|\begin{matrix}\lambda-10&-2\\-20&\lambda-4\end{matrix}\right|\\&=\lambda^{2}(\lambda-14),\end{aligned} $$
得矩阵A的特征值为:14,0,0.
【注】如果 $ r(A)=1 $,则有公式 $ \left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|=\lambda^{n}-\sum a_{ii}\lambda^{n-1} $,即 $ r(A)=1 $ 时,A 的特征值为: $ \sum a_{ii},0,\cdots,0(n-1) $ 个。
例 5 【证】因 $ \lambda $ 是 A 的特征值,设 $ \alpha $ 是对应的特征向量. ← 原题
即 $ A\alpha = \lambda\alpha, \alpha \neq 0 $.
(1) $ (A+kE)\alpha=A\alpha+(kE)\alpha=\lambda\alpha+k\alpha=(\lambda+k)\alpha,\alpha\neq0 $
所以 $ \lambda+k $ 是 A+kE 的特征值.
(2)由 $ A\alpha=\lambda\alpha,\alpha\neq0 $,有
$$ \boldsymbol{A}^{2}\boldsymbol{\alpha}=\boldsymbol{A}(\lambda\boldsymbol{\alpha})=\lambda\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}=\lambda^{2}\boldsymbol{\alpha}, $$
递推地, $ A^{m}\alpha=\lambda^{m}\alpha,\alpha\neq0 $,所以 $ \lambda^{m} $是 $ A^{m} $的特征值.
例6 【分析】设矩阵A属于特征值-1的特征向量是 $ \alpha_{1} $,即 $ A\alpha_{1}=-\alpha_{1} $. ← 原题
由 $ A+B=2E $有B=2E-A,那么
$$ \boldsymbol{B}\boldsymbol{\alpha}_{1}=(2\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{\alpha}_{1}=2\boldsymbol{\alpha}_{1}-\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}_{1}=3\boldsymbol{\alpha}_{1}, $$
所以,3是矩阵B的一个特征值, $ \alpha_{1} $是矩阵B关于特征值 $ \lambda=3 $的特征向量.
类似地,由 $ A\alpha_{2}=0\alpha_{2},A\alpha_{3}=4\alpha_{3} $知
$$ \mathbf{B}\boldsymbol{\alpha}_{2}=(2\mathbf{E}-\mathbf{A})\boldsymbol{\alpha}_{2}=2\boldsymbol{\alpha}_{2},\mathbf{B}\boldsymbol{\alpha}_{3}=(2\mathbf{E}-\mathbf{A})\boldsymbol{\alpha}_{3}=-2\boldsymbol{\alpha}_{3}. $$
可知矩阵B的特征值是3,2,-2.
例 7 【分析】因 A 的特征值是 1, -1, 2. 于是 ← 原题
$ A + E $ 的特征值是 2, 0, 3.
A-E 的特征值是 0, -2, 1.
$ A+2E $ 的特征值是 3, 1, 4.
A-2E 的特征值是 -1, -3, 0.
又 $ \left|A\right|=\prod\lambda_{i} $,故应选(C).
例8 【证】 设 $ \lambda $ 是 A 的特征值, $ \alpha $ 是对应于 $ \lambda $ 的特征向量, 则 $ A\alpha = \lambda\alpha $, $ \alpha \neq 0 $, 那么 ← 严选题题目 ← 原题
$$ \boldsymbol{A}^{2}\boldsymbol{\alpha}=\boldsymbol{A}(\lambda\boldsymbol{\alpha})=\lambda\boldsymbol{A}\boldsymbol{\alpha}=\lambda^{2}\boldsymbol{\alpha}. $$
由 $ A^{2}+2A-3E=O $ 得 $ (\boldsymbol{A}^{2}+2\boldsymbol{A}-3\boldsymbol{E})\boldsymbol{\alpha}=\boldsymbol{0} $
即
$$ (\lambda^{2}+2\lambda-3)\boldsymbol{\alpha}=\mathbf{0},\boldsymbol{\alpha}\neq\mathbf{0}, $$
故 $ \lambda^{2}+2\lambda-3=(\lambda-1)(\lambda+3)=0 $
所以矩阵 A 的特征值只能是 1 或 -3.
【注】注意满足条件 $ A^{2}+2A-3E=O $的矩阵A是不唯一的.例如
$$ \begin{bmatrix}1&&\\ &1&\\ &&1\end{bmatrix},\begin{bmatrix}-3&&\\ &-3&\\ &&-3\end{bmatrix},\begin{bmatrix}1&&\\ &1&\\ &&-3\end{bmatrix}, $$
$$ \begin{bmatrix}{{{1}}} \\{{{-3}}} \\{{{-3}}}\end{bmatrix},\begin{bmatrix}{{{0}}}&{{{3}}}&{{{0}}} \\{{{1}}}&{{{-2}}}&{{{0}}} \\{{{0}}}&{{{0}}}&{{{1}}}\end{bmatrix},\cdots. $$
例 9 【分析】设 $ \alpha $ 是对应于特征值 $ \lambda $ 的特征向量,即 $ A\alpha = \lambda\alpha $,那么 ← 原题
$$ \begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{-1}}}&{{{2}}} \\{{{5}}}&{{{a}}}&{{{3}}} \\{{{-1}}}&{{{b}}}&{{{-2}}}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}{{{1}}} \\{{{1}}} \\{{{-1}}}\end{bmatrix}=\lambda\begin{bmatrix}{{{1}}} \\{{{1}}} \\{{{-1}}}\end{bmatrix}, $$
即 $ \{\begin{aligned}&2-1-2=\lambda,\\&5+a-3=\lambda,\\&-1+b+2=-\lambda,\end{aligned}. $ 得 a=-3, b=0.
二、 相似矩阵
例10 【分析】由 $ A \sim B $ 知 $ A + E \sim B + E $,那么 ← 严选题题目 ← 原题
$$ \left|\begin{array}{c}{{{\boldsymbol{B}+\boldsymbol{E}\mid=\mid\boldsymbol{A}+\boldsymbol{E}\mid=\quad\left|\begin{array}{c c c}{{{0}}}&{{{2}}}&{{{2}}} \\{{{2}}}&{{{0}}}&{{{2}}} \\{{{2}}}&{{{2}}}&{{{0}}}\end{array}\right|=16.}}}\end{array}\right| $$
例11 【分析】由 $ A \sim B $知 $ A - E \sim B - E $,故 ← 原题
$$ r(\boldsymbol{A}-\boldsymbol{E})=r(\boldsymbol{B}-\boldsymbol{E})=2. $$
例12 【分析】 $ \boldsymbol{A} = \boldsymbol{\alpha} \boldsymbol{\beta}^{\mathrm{T}} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} $ [1,3, $ a $] = $ \begin{bmatrix} 1 & 3 & a \\ 1 & 3 & a \\ 1 & 3 & a \end{bmatrix} $,且 $ r(\boldsymbol{A}) = 1 $. ← 严选题题目 ← 原题
由 $ A \sim B $ 知 $ r(B) = r \begin{bmatrix} 3 & 3 & 3 \\ 3 & b & 3 \\ 3 & 3 & 3 \end{bmatrix} = 1 $,得 b = 3.
因 $ \sum a_{ii}=\sum b_{ii},1+3+a=3+3+3 $,所以a=5。
或由 $ \lambda_{A}=\lambda_{B} $ 得 $ 1+3+a=9 $.
例13 【分析】因 $ A \sim B $,有 $ \sum a_{ii} = \sum b_{ii} $, $ |A| = |B| $, ← 原题
$$ \{\begin{aligned}&2+(-3)+b=1+2+(-2),\\ &|\mathbf{A}|=b(-6-4a)=-4=|\mathbf{B}|,\end{aligned}. $$
所以a=-1,b=2.
例14 【解】(1)因 A 是上三角矩阵,特征值为 1,3,5,由有 3 个不同的特征值,故 $ A \sim \Lambda $. ← 严选题题目 ← 原题
$$ \boldsymbol{\Lambda}=\begin{bmatrix}1&&\\ &3&\\ &&5\end{bmatrix}. $$
(2) 由 $ \left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|=\left|\begin{matrix}\lambda+1&0&-2\\ -1&\lambda-2&1\\ -1&-3&\lambda\end{matrix}\right| $
$ =0\lambda-1\quad\lambda-2\quad\lambda-2\quad\lambda-1\quad\lambda-3\quad\lambda $
$ =(\lambda+1)(\lambda-1)^{2} $
A 的特征值为 1,1,-1.
对 $ \lambda_{1}=\lambda_{2}=1 $ ,由 $ (\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $,因
$$ r(\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})=r\begin{bmatrix}2&0&-2\\ -1&-1&1\\ -1&-3&1\end{bmatrix}=2,3-r(\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})=1, $$
即 $ (E-A)x=0 $ 只有1个线性无关的解.
亦 $ \lambda_{1} = \lambda_{2} = 1 $ 只有 1 个线性无关的特征向量,所以 A 不能相似
对角化.
例 15 【证】由特征多项式 ← 原题
$$ \begin{aligned}\left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|&=\left|\begin{matrix}{{{\lambda-1}}}&{{{-1}}}&{{{0}}} \\{{{1}}}&{{{\lambda-3}}}&{{{0}}} \\{{{-1}}}&{{{-1}}}&{{{\lambda-2}}}\end{matrix}\right|=(\lambda-2)\left|\begin{matrix}{{{\lambda-1}}}&{{{-1}}} \\{{{1}}}&{{{\lambda-3}}}\end{matrix}\right|\\&=(\lambda-2)^{3}\end{aligned} $$
得到矩阵 A 的特征值 $ \lambda_{1} = \lambda_{2} = \lambda_{3} = 2 $.
于是 $ n-r(2\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})=3-2=1 $,说明齐次方程组 $ (2\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}= $ 0 只有一个线性无关的解,亦即 $ \lambda_{1}=\lambda_{2}=\lambda_{3}=2 $ 只有 1 个线性无关的特征向量.
三重特征值2只有1个线性无关的特征向量,故A不能相似对角化.
例16 【解】(1)设 $ \alpha = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} $ 是 A 关于 $ \lambda $ 的特征向量,即 ← 原题
$$ \begin{bmatrix}2&a&-1\\ a&2&b\\ -1&b&2\end{bmatrix}\begin{bmatrix}1\\ 1\\ 1\end{bmatrix}=\lambda\begin{bmatrix}1\\ 1\\ 1\end{bmatrix}, $$
有 $ \{\begin{aligned}&a+1=\lambda,\\&a+b+2=\lambda,\\&b+1=\lambda,\end{aligned}. $ 解出 $ \lambda=0,a=b=-1 $.
(2)由特征多项式
$$ \mid\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\mid=\left|\begin{array}{c c c}{\lambda-2}&{1}&{1}\\ {1}&{\lambda-2}&{1}\\ {1}&{1}&{\lambda-2}\end{array}\right|=\lambda(\lambda-3)^{2}, $$
知A的特征值:3,3,0.
对 $ \lambda_{1}=\lambda_{2}=3 $ ,由 $ (3\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $ 得特征向量
$$ \boldsymbol{\alpha}_{1}=(-1,1,0)^{\mathrm{T}},\boldsymbol{\alpha}_{2}=(-1,0,1)^{\mathrm{T}}. $$
对 $ \lambda_{3}=0 $ ,特征向量
$$ \boldsymbol{\alpha}=(1,1,1)^{\mathrm{T}}. $$
令 $ P = \left[\alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha\right] = \begin{bmatrix} -1 & -1 & 1 \\ 1 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 1 \end{bmatrix} $,有 $ P^{-1} A P = \Lambda = \begin{bmatrix} 3 & & \\ & 3 & \\ & & 0 \end{bmatrix} $.
例 17 【解】由 A 的特征多项式 ← 原题
$$ \begin{aligned}\left|\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\right|&=\left|\begin{matrix}\lambda&-2&-1\\ 0&\lambda-1&0\\ -1&-a&\lambda\end{matrix}\right|=(\lambda-1)\left|\begin{matrix}\lambda&-1\\ -1&\lambda\end{matrix}\right|\\&=(\lambda-1)^{2}(\lambda+1)\end{aligned} $$
得 A 的特征值: 1, 1, -1.
(1)因 $ A \sim \Lambda $ ,而 $ \lambda_{1} = \lambda_{2} = 1 $ 是二重特征值,那么 $ \lambda_{1} = \lambda_{2} = 1 $ 应有 2 个线性无关的特征向量.
$ (E-A)x=0 $ 应有2个线性无关的解,故
$$ n-r(\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})=3-r(\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})=2, 即 r(\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})=1. $$
$$ \mathbf{E}-\mathbf{A}=\left[\begin{matrix}{1}&{-2}&{-1}\\ {0}&{0}&{0}\\ {-1}&{-\alpha}&{1}\\ \end{matrix}\right]\to\left[\begin{matrix}{1}&{-2}&{-1}\\ {0}&{\alpha+2}&{0}\\ {0}&{0}&{0}\\ \end{matrix}\right], $$
所以a=-2.
(2)把a=-2代入A中.
对 $ \lambda_{1}=\lambda_{2}=1 $ ,由 $ (\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A})\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0} $
$$ \begin{bmatrix}1&-2&-1\\ 0&0&0\\ -1&2&1\end{bmatrix}\rightarrow\begin{bmatrix}1&-2&-1\\ 0&0&0\\ 0&0&0\end{bmatrix} $$
得特征向量 $ \boldsymbol{\alpha}_{1}=(2,1,0)^{\mathrm{T}},\boldsymbol{\alpha}_{2}=(1,0,1)^{\mathrm{T}} $
对 $ \lambda_{3} = -1 $,由 $ (-E - A)x = 0 $,得特征向量 $ \alpha_{3} = (-1, 0, 1)^{\mathrm{T}} $
令 $ \boldsymbol{P} = (\boldsymbol{\alpha}_{1}, \boldsymbol{\alpha}_{2}, \boldsymbol{\alpha}_{3}) = \begin{bmatrix} 2 & 1 & -1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \end{bmatrix} $,则 $ \boldsymbol{P}^{-1} A \boldsymbol{P} = \boldsymbol{\Lambda} = \begin{bmatrix} 1 & & \\ & 1 & \\ & & -1 \end{bmatrix} $.
验算如下:
$$ \begin{aligned}\mathbf{P}^{-1}\mathbf{A}\mathbf{P}&=\begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{1}}}&{{{-1}}} \\{{{1}}}&{{{0}}}&{{{0}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{1}}}\end{bmatrix}^{-1}\begin{bmatrix}{{{0}}}&{{{2}}}&{{{1}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{0}}} \\{{{1}}}&{{{-2}}}&{{{0}}}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{1}}}&{{{-1}}} \\{{{1}}}&{{{0}}}&{{{0}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{1}}}\end{bmatrix}\\&=\frac{1}{2}\begin{bmatrix}{{{0}}}&{{{2}}}&{{{0}}} \\{{{1}}}&{{{-2}}}&{{{1}}} \\{{{-1}}}&{{{2}}}&{{{1}}}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}{{{0}}}&{{{2}}}&{{{1}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{0}}} \\{{{1}}}&{{{-2}}}&{{{0}}}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{1}}}&{{{-1}}} \\{{{1}}}&{{{0}}}&{{{0}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{1}}}\end{bmatrix}\\&=\frac{1}{2}\begin{bmatrix}{{{0}}}&{{{2}}}&{{{0}}} \\{{{1}}}&{{{-2}}}&{{{1}}} \\{{{1}}}&{{{-2}}}&{{{-1}}}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}{{{2}}}&{{{1}}}&{{{-1}}} \\{{{1}}}&{{{0}}}&{{{0}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{1}}}\end{bmatrix}\\&=\frac{1}{2}\begin{bmatrix}{{{2}}} \\{{{2}}} \\{{{-2}}}\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}{{{1}}} \\{{{1}}} \\{{{-1}}}\end{bmatrix}.\end{aligned} $$
三、 实对称矩阵
例18 【分析】因 $ \lambda_{1} \neq \lambda_{2} $,知 $ \alpha_{1} $ 与 $ \alpha_{2} $ 正交, ← 严选题题目 ← 原题
$$ (\boldsymbol{\alpha}_{1},\boldsymbol{\alpha}_{2})=(-1)\cdot1+(-1)\cdot a+1\cdot(-1)=0, $$
所以a=-2.
设 $ \lambda_{3}=3 $ 的特征向量 $ \boldsymbol{\alpha}=(x_{1},x_{2},x_{3})^{\mathrm{T}} $,则
$$ \{\begin{aligned}(\boldsymbol{\alpha},\boldsymbol{\alpha}_{1})&=-x_{1}-x_{2}+x_{3}=0,\\ (\boldsymbol{\alpha},\boldsymbol{\alpha}_{2})&=x_{1}-2x_{2}-x_{3}=0,\end{aligned}. $$
$$ \begin{bmatrix}{{{-1}}}&{{{-1}}}&{{{1}}} \\{{{1}}}&{{{-2}}}&{{{-1}}}\end{bmatrix}\xrightarrow{}\begin{bmatrix}{{{1}}}&{{{0}}}&{{{-1}}} \\{{{0}}}&{{{1}}}&{{{0}}}\end{bmatrix}, $$
则 $ \alpha = k(1,0,1)^{\mathrm{T}}, k \neq 0. $
例19【分析】设 $ A\alpha=\lambda\alpha $,则 $ A^{n}\alpha=\lambda^{n}\alpha $,于是由 $ A^{2}=A $得 $ A^{2}\alpha=A\alpha $即 $ (\lambda^{2}-\lambda)\alpha=0 $. ← 原题
知矩阵A的特征值为1或0.
因 A 是实对称矩阵,知 $ A \sim \Lambda $,那么 $ A - E \sim \Lambda - E $.
故 $ r(\boldsymbol{\Lambda}-\boldsymbol{E})=r(\boldsymbol{A}-\boldsymbol{E})=2 $,所以 $ \Lambda=\begin{bmatrix}1&&\\ &0&\\ &&0\end{bmatrix} $,即矩阵 A 的
特征值为:1,0,0.
【注】注意和例8的区别.例8中不能求出A的具体特征值.
例20 【解】(1)因 A 中有二阶子式非零,于是 ← 原题
$$ r(\boldsymbol{A})=2\Leftrightarrow\mid\boldsymbol{A}\mid=0, $$
而 $ \left|\begin{matrix}1&a&-1\\ a&3&1\\ -1&1&1\end{matrix}\right|=-(a+1)^{2} $,所以a=-1。
(2)由 A 的特征多项式
$$ \mid\lambda\boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}\mid=\left|\begin{array}{c c c}{\lambda-1}&{1}&{1}\\ {1}&{\lambda-3}&{-1}\\ {1}&{-1}&{\lambda-1}\end{array}\right|=\lambda(\lambda-1)(\lambda-4), $$
得到 A 的特征值: 1, 4, 0.
对 $ \lambda_{1}=1 $,由 $ (E-A)x=0 $ 得特征向量 $ \alpha_{1}=(-1,-1,1)^{\mathrm{T}} $
对 $ \lambda_{2}=4 $ ,由 $ (4E-A)x=0 $ 得特征向量 $ \boldsymbol{\alpha}_{2}=(-1,2,1)^{\mathrm{T}} $
对 $ \lambda_{3}=0 $ ,由 $ (0E-A)x=0 $ 得特征向量 $ \boldsymbol{\alpha}_{3}=(1,0,1)^{\mathrm{T}} $
因实对称矩阵的特征值不同,特征向量已相互正交,单位化后有
$$ \boldsymbol{\gamma}_{1}=\frac{1}{\sqrt{3}}\begin{bmatrix}-1\\ -1\\ 1\end{bmatrix},\boldsymbol{\gamma}_{2}=\frac{1}{\sqrt{6}}\begin{bmatrix}-1\\ 2\\ 1\end{bmatrix},\boldsymbol{\gamma}_{3}=\frac{1}{\sqrt{2}}\begin{bmatrix}1\\ 0\\ 1\end{bmatrix}. $$
令 $ \boldsymbol{Q} = (\gamma_{1}, \gamma_{2}, \gamma_{3}) = \begin{bmatrix} -\frac{1}{\sqrt{3}} & -\frac{1}{\sqrt{6}} & \frac{1}{\sqrt{2}} \\ -\frac{1}{\sqrt{3}} & \frac{2}{\sqrt{6}} & 0 \\ \frac{1}{\sqrt{3}} & \frac{1}{\sqrt{6}} & \frac{1}{\sqrt{2}} \end{bmatrix} $,则 $ Q^{-1}AQ = \Lambda = \begin{bmatrix} 1 & & \\ & 4 & \\ & & 0 \end{bmatrix} $.
本章作业超链接《基础过关660题》优选
| 数学一 | 405 | 407 | 410 | 412 | 413 | 414 | 417 | 489 | 490 | 492 | 495 |
| 数学二 | 498 | 500 | |||||||||
| 522 | 524 | 527 | 529 | 530 | 531 | 534 | 632 | 633 | 635 | 638 | |
| 数学三 | 641 | 643 | |||||||||
| 405 | 407 | 410 | 412 | 413 | 414 | 417 | 489 | 490 | 492 | 495 | |
| 498 | 500 |
